Airbnb: kosmopolitische middenklasse geniet, plattelander mokt

 

column Is de populariteit van airbnb symbool voor de delende economie van de 21ste eeuw? ‘Airbnb brengt meer welvaart, maar niet noodzakelijk grotere gelijkheid’,  schrijft Meindert Fennema.

  •  Het gaat niet alleen om vertrouwen tussen huurder en verhuurder, maar om het vertrouwen dat je hebt in iemand omdat die in hetzelfde netwerk zit

     

Thomas Friedman schreef een column over airbnb in de Volkskrant (25 juli). Airbnb, schreef hij, is een ‘platform van vertrouwen’, waarop mensen hun huis of een kamer in hun huis te huur aanbieden aan vreemden en omgekeerd mensen besluiten een huis of een kamer in een huis te huren bij vreemden. Een van de oprichters van airbnb, Brian Chesby, vertrouwde Friedman toe dat de wereld nu echt een ‘global village’ wordt: een plek waar heel veel mensen elkaar kennen en vertrouwen en waar iedereen een reputatie heeft die bekend is bij andere mensen.’

Nu is dat laatste een pleonasme. Een reputatie is altijd bij anderen bekend, want anders is het geen reputatie. Chesky – of Friedman – voegt daar echter aan toe: ‘Hoe informatiever je profiel, hoe meer vertrouwen je wekt.’ Dat is natuurlijk niet waar: als er in je profiel staat dat je een kleptomaan bent of dat je gek bent op kinky seksfeesten, zul je bij verhuurders juist minder vertrouwen wekken.

Wantrouwen
Relevante informatie kan bijdragen of afbreuk doen aan het vertrouwen dat nodig is om de andere partij over te halen om aan jou een huis te verhuren. Geen informatie geven waar anderen dat wel doen wekt wantrouwen. Als je via airbnb een huis wilt huren of verhuren moet je dus enige informatie over je zelf geven en medewerkers van airbnb checken die informatie op Facebook, LinkedIn en andere sociale netwerken.

Bovendien wordt je reputatie ook gevestigd – zowel in positieve als in negatieve zin – door recensies die verhuurders over huurders over en weer schrijven. Hoe langer je meedoet aan airbnb hoe groter de kans dat je betrouwbaar bent, want onbetrouwbare verhuurders en huurders worden door airbnb geweerd. Zo ontstaat een gemeenschap met duidelijke grenzen die deels door de leiding deels door de deelnemer bewaakt worden en waar vertrouwen gegeneraliseerd wordt. Het gaat niet alleen om vertrouwen tussen huurder en verhuurder, maar om het vertrouwen dat je hebt in iemand omdat die in hetzelfde netwerk zit.

Deelnemers aan airbnb lijken op elkaar. Zij zijn vaak jong en afkomstig uit de middenklasse; hun wens om geld te verdienen is groter dan hun gevoel van privacy; zij reizen vaak en graag; zij wonen in een grote stad en willen graag vakantie houden in een grote stad in een ander land.

  • De proletarische achterhoede, de plattelander en de angstige nationalist is verongelijkt en mokt

     

Delende economie
Thomas Friedman verbindt aan deze nieuwe economie vergaande maatschappelijke consequenties. Het gaat immers om het delen van bezit, niet meer om het vergaren ervan. Het gaat om een delende economie, die Friedman als de economie van de 21ste eeuw ziet tegenover de verdelende economie van de 20ste eeuw. En Friedman verwacht dat de ‘zittende machten’ zich zullen verzetten tegen deze nieuwe economie.

Het lijkt mij allemaal erg overdreven. Ook vroeger was er sprake van woningruil voor recreatieve doeleinden. Ik herinner mij een vakantie in Groet (NH) – zo’n zestig jaar geleden – waar wij de beschikking hadden over een prachtig huis aan de rand van de duinen van mensen die terzelfdertijd in ons huis in Zeist vakantie vierden, dat aan de rand van het bos stond. Ook hadden wij vakanties in vakantiehuizen van het Nederlands Instituut voor Volksontwikkeling en Natuurvriendenwerk. Recreatie is van oudsher meer delend dan verdelend geweest.

Poolse bouwvakker
De delende economie is gecommercialiseerd; dat is een belangrijk verschil met vroeger. De delende economie is geïnternationaliseerd; ook dat is een groot verschil met vroeger. De delende economie is omvangrijker geworden en zal heel snel groeien. Dat is misschien wel het belangrijkste verschil met vroeger. Ook Marktplaats.nl heeft ons leven al enorm veranderd en de digitalisering van ons sociale leven staat nog in de kinderschoenen. Vakantie brengt sommige mensen bij elkaar en verandert zo de wereld. Vandaag komt het gezin van een Poolse bouwvakker voor twee weken in ons huis vakantie vieren. De man werkt een paar straten verder aan de renovatie van een woning.

Maar misschien is dit meer uitzondering dan regel.

Airbnb brengt meer welvaart, maar niet noodzakelijk grotere gelijkheid. Het is de stedelijke, kosmopolitisch ingestelde en hedonistische middenklasse die profiteert en geniet. De proletarische achterhoede, de plattelander en de angstige nationalist is verongelijkt en mokt. Het sociale vertrouwen van de eerste groep neemt toe, over de grenzen heen. Dat van de twee groep blijft achter. Niet alleen het geld maar ook het vertrouwen is ongelijk verdeeld. Het verticale vertrouwen neemt af, maar het horizontale vertrouwen neemt toe.

Meindert Fennema is emeritus hoogleraar en columnist voor Volkskrant.nl. Vorig jaar verscheen zijn eerste roman Het slachthuis.

Laat wat van je horen

*